Tbs betekent vaak onzekerheid voor lange tijd
Wie in Nederland een zware misdaad pleegt terwijl hij of zij in de war is of een stoornis heeft, kan tbs krijgen. Dat betekent terbeschikkingstelling. In tegenstelling tot een gevangenisstraf is het bij tbs niet vooraf duidelijk hoe lang iemand vastzit. Een reguliere straf heeft altijd een einddatum. Bij tbs kan de rechter na twee jaar steeds beslissen of iemand langer moet blijven. Dit gebeurt vaak als de behandelaars denken dat iemand nog gevaarlijk is. Daardoor kan een tbs-maatregel soms veel jaren duren, zelfs langer dan een levenslange celstraf. Deze onzekerheid maakt tbs voor de meeste mensen erg zwaar.
Behandeling en verplicht meewerken aan therapie
In de tbs-kliniek draait het niet alleen om straffen, maar vooral om behandeling. Het doel is dat iemand door therapie minder gevaar oplevert en uiteindelijk weer veilig terug kan naar de samenleving. Dit betekent dat iedereen die tbs krijgt therapiesessies volgt, vaak met verplichte gesprekken of medicijnen. Wie niet wil meewerken, blijft meestal langer in de kliniek. Sommige mensen voelen zich hierdoor minder vrij dan in de gevangenis, waar behandeling niet verplicht is en waar je gewoon wacht tot je straf voorbij is. De tbs-kliniek is dus niet alleen een strafplek, maar ook een plaats waar je altijd actief iets moet doen om vrij te komen.
Het leven in de kliniek is anders dan in de gevangenis
In de gevangenis zijn de dagen strak gepland. Iedereen heeft vaste tijden om te eten of te luchten. Bij tbs draait het leven meer om behandeling, maar toch gelden er strenge regels. Meestal is er minder privacy. Er zijn altijd begeleiders aanwezig en er wordt vaker op je gelet. Soms woon je met anderen op één afdeling, vaak met mensen die een zware stoornis hebben. Ook het contact met de buitenwereld verloopt anders. Het bezoeken gaat via afspraak en mag niet altijd zomaar. Voor sommige mensen is de omgang met de andere patiënten en begeleiding moeilijker vol te houden dan het regelmatige gevangenisleven.
Terugkeer naar de maatschappij gaat stap voor stap
Wie zijn gevangenisstraf heeft uitgezeten, is meestal direct vrij. Je mag dan weer zelf bepalen waar je woont en wat je doet, zolang je aan algemene regels voldoet. Bij tbs is terugkeer naar de samenleving een langzaam proces. Eerst mag je onder begeleiding naar buiten, soms alleen voor een blokje om met een begeleider. Daarna krijg je pas voor korte momenten meer vrijheid. Pas als specialisten denken dat het veilig is, mag je zelfstandig terugkeren, soms met toezicht. Dit kan jaren duren. Tijdens het verloop van tbs blijft de onzekerheid bestaan. Je weet nooit precies wanneer je echt vrij bent, of je niet tóch weer langer moet blijven of nieuwe voorwaarden krijgt. Dit maakt het gevoel van straf voor velen zwaarder.
De stigma’s en het label dat je moet dragen
Nog los van het systeem levert tbs een sterk stigma op in de maatschappij. Iemand die uit tbs komt, krijgt sneller te maken met wantrouwen. Sommige mensen denken dat tbs’ers altijd gevaarlijk blijven, terwijl juist niemand zomaar vrijkomt uit tbs. Toch kan het moeilijk zijn om weer werk te vinden of relaties op te bouwen. Dit vooroordeel draagt bij aan het idee dat tbs in de praktijk zwaardere gevolgen kan hebben dan een gewone celstraf. Voor veel mensen maakt die sociale last het verschil extra groot.
Veelgestelde vragen over tbs en gevangenisstraf
Waarom duurt tbs soms langer dan gevangenisstraf?
Tbs wordt verlengd zolang iemand volgens de specialisten een risico is voor anderen. Een gevangenisstraf heeft een duidelijke einddatum, maar bij tbs wordt elk jaar gekeken of je al veilig naar buiten kunt. Hierdoor kunnen mensen jarenlang in een kliniek blijven.
Moet je altijd behandelen bij tbs?
Bij tbs hoort altijd een behandeltraject. Wie niet meedoet aan therapie of weigert mee te werken, loopt kans dat de tbs langer duurt. Meewerken aan de behandeling is verplicht en bepaalt hoe snel je terug mag naar de maatschappij.
Zijn de regels in de kliniek strenger dan in de gevangenis?
De regels in een tbs-kliniek zijn vaak anders dan in de gevangenis. Er wordt meer op je gelet en je hebt minder privacy. Er zijn altijd begeleiders aanwezig en vrijheden worden stapje voor stapje teruggegeven, in tegenstelling tot de vaste tijd in een celstraf.
Kan iemand met tbs ooit helemaal vrij zijn?
Iemand met tbs kan uiteindelijk vrij komen als de specialisten en de rechter vinden dat het veilig is. Maar dit duurt soms langer dan gedacht. Bovendien kunnen er na de kliniek nog voorwaarden gelden, zoals controle of begeleid wonen.
Geef een reactie