Een dorp in Frankrijk uitgemoord door Duitsers: dat is wat er op 10 juni 1944 gebeurde in Oradour-sur-Glane. Duitse Waffen-SS-soldaten vermoordden die dag 642 inwoners van dit kleine dorp in de Haute-Vienne, ten noordwesten van Limoges. Het was een van de ergste oorlogsmisdaden die de nazi’s tijdens de Tweede Wereldoorlog op Frans grondgebied pleegden.
Wat er die dag in Oradour-sur-Glane gebeurde
Op 10 juni 1944, vier dagen na D-Day, omsingelden soldaten van de 2e SS-Pantzerdivisie “Das Reich” het dorp. Ze dreven alle inwoners samen op het marktplein. De mannen werden daarna in schuren en stallen opgesloten en doodgeschoten. De vrouwen en kinderen werden in de kerk gedreven. Die kerk werd vervolgens in brand gestoken. Wie probeerde te ontsnappen, werd neergeschoten. In totaal kwamen 642 mensen om het leven, onder wie 247 kinderen. Slechts een handvol mensen overleefde de slachting.
De reden voor de aanval is nooit volledig opgehelderd. Een mogelijke verklaring is dat de SS wraak nam voor activiteiten van het Franse verzet in de regio. Een andere theorie is dat ze op zoek waren naar een gevangen genomen SS-officier. Wat zeker is: de inwoners van Oradour-sur-Glane hadden niets met het verzet te maken. Het waren gewone burgers.
Het dorp in Frankrijk dat uitgemoord werd, bleef als ruïne bewaard
Na de bevrijding van Frankrijk besloot de Franse regering het verwoeste dorp niet te herbouwen. Op bevel van president Charles de Gaulle bleef Oradour-sur-Glane bewaard zoals het achtergelaten was: uitgebrand, verlaten en in puin. De roestige autowrakken staan er nog. De muren van de kerk staan er nog. De geblakerde gevels van de huizen ook. Het is een stille getuige van wat er die dag gebeurde.
Vlak naast de ruïnes bouwde men een nieuw dorp, eveneens Oradour-sur-Glane geheten. In 1999 opende er een modern herdenkingscentrum, het Centre de la Mémoire. Hier kun je meer leren over de gebeurtenissen van 10 juni 1944 en over de slachtoffers. Het centrum trekt jaarlijks tienduizenden bezoekers uit heel Europa.
De berechting van de daders
In 1953 stond een groep voormalige SS-soldaten terecht in Bordeaux. Het proces was politiek gevoelig, omdat een deel van de beklaagden uit de Elzas kwam en als Fransman onder dwang in de SS had gediend. Uiteindelijk werden verscheidene veroordelingen uitgesproken, maar de meeste daders kwamen vrij na een amnestiewet. Pas in 1983 werd een van de overlevende daders, de Duitser Heinz Barth, veroordeeld tot levenslang door een Oost-Duitse rechtbank. Voor veel nabestaanden bleef het gevoel dat de gerechtigheid nooit volledig was gedaan.
Oradour-sur-Glane vandaag bezoeken
Het ruïnedorp is vrij toegankelijk en ligt vlak buiten de bebouwde kom van het nieuwe Oradour-sur-Glane. Een bezoek kost weinig, maar maakt diepe indruk. Je loopt letterlijk door de straten van een dorp dat in 1944 stopte te bestaan. Borden vertellen je welk gezin in welk huis woonde. Het Centre de la Mémoire biedt meer historische context, met foto’s, persoonlijke verhalen en documenten.
Oradour-sur-Glane staat symbool voor alle burgerslachtoffers van de Duitse bezetting van Frankrijk. Het is een plek die je niet snel vergeet, en die nog steeds herinnert aan wat er kan gebeuren als oorlogsgeweld zich op onschuldige mensen richt.
