Van 1789 tot 1799 schudde Frankrijk op zijn grondvesten: de Franse Revolutie was een grote politieke omwenteling waarbij het volk een einde maakte aan de absolute macht van de koning. In een periode van tien jaar veranderde het land volledig, van een koninkrijk geleid door één man naar een staat gebaseerd op vrijheid, gelijkheid en volksvertegenwoordiging.
Hoe zag Frankrijk eruit vóór de revolutie?
De periode voor de Franse Revolutie heet het ancien régime, oftewel het oude regiem. Koning Lodewijk XVI regeerde als een absolute monarch. Dat betekende dat hij alle macht in handen had en nauwelijks verantwoording hoefde af te leggen aan het volk.
De Franse samenleving was streng ingedeeld in drie groepen, ook wel standen genoemd. De eerste stand was de geestelijkheid, de tweede de adel. Zij betaalden nauwelijks belasting en hadden grote voorrechten. De derde stand omvatte iedereen else: boeren, arbeiders en de groeiende middenklasse. Zij droegen de zwaarste lasten en hadden het minste te zeggen.
Tegelijkertijd was er een nieuw denken opgekomen. Filosofen als Voltaire en Rousseau schreven over gelijkheid, vrijheid en de rechten van de mens. Deze ideeën van de Verlichting verspreidden zich snel, vooral onder de middenklasse.
Wat waren de oorzaken van de Franse Revolutie?
De revolutie brak niet zomaar uit. Er waren meerdere redenen die samen leidden tot de explosie van 1789.
- Financiële crisis: Frankrijk was zwaar in de schulden geraakt, onder andere door deelname aan de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog. De staatskas was leeg.
- Honger en armoede: Slechte oogsten zorgden voor voedseltekorten. Brood was nauwelijks te betalen voor gewone mensen.
- Oneerlijke belasting: De gewone bevolking betaalde belasting, de adel en geestelijkheid niet. Dat voelde als diep onrechtvaardig.
- Verlichtingsidealen: De ideeën over gelijkheid en volkssoevereiniteit gaven mensen het gevoel dat het ook anders kon.
- Politieke blokkade: Toen de koning probeerde de adel ook te laten meebetalen, blokkeerde de adel zijn plannen. De crisis liep vast.
Hoe begon de revolutie?
Op 14 juli 1789 bestormden Parijzenaars de Bastille, een gevangenis die symbool stond voor de macht van de koning. Dit moment geldt als het begin van de Franse Revolutie. De dag wordt tot op vandaag gevierd als de Franse nationale feestdag.
Al eerder, in juni 1789, hadden vertegenwoordigers van de derde stand zich verzameld en zichzelf uitgeroepen tot Nationale Vergadering. Ze legden de zogeheten Eed op de Kaatsbaan af: ze zouden niet uiteen gaan voordat er een nieuwe grondwet was. Dat was een directe uitdaging aan het gezag van de koning.
In augustus 1789 werd de Verklaring van de Rechten van de Mens en de Burger aangenomen. Hierin stonden rechten als vrijheid van meningsuiting en gelijkheid voor de wet. Dit document had grote invloed op de rest van de wereld.
Wat gebeurde er tijdens de revolutie?
De revolutie verliep niet rustig. Na de eerste golf van hervormingen volgde een periode van geweld, bekend als de Terreur. Onder leiding van Maximilien de Robespierre werden duizenden mensen terechtgesteld, onder anderen door de guillotine. Wie als vijand van de revolutie werd gezien, riskeerde zijn leven. Zelfs Robespierre zelf werd uiteindelijk terechtgesteld in 1794.
Koning Lodewijk XVI werd in 1793 onthoofd. Zijn vrouw, Marie Antoinette, volgde later dat jaar. Het koningschap bestond officieel niet meer.
Na de Terreur volgde een rustiger bestuur onder het zogeheten Directoire. Maar ook dat was onstabiel. In 1799 pleegde generaal Napoleon Bonaparte een staatsgreep en maakte een einde aan de revolutionaire periode. Hij nam de macht over en regeerde als eerste consul, later als keizer.
Wat is de erfenis van de Franse Revolutie?
De invloed van de Franse Revolutie reikt ver buiten de grenzen van Frankrijk. De leuze liberté, égalité, fraternité, vrijheid, gelijkheid en broederschap, werd een inspiratie voor revoluties en democratische bewegingen wereldwijd.
De revolutie liet zien dat gewone mensen samen een heel systeem konden omgooien. Ze legde de basis voor moderne democratieën, voor grondrechten en voor het idee dat een overheid verantwoording schuldig is aan haar burgers. Veel van de principes die we vandaag vanzelfsprekend vinden, wortelen in wat er tussen 1789 en 1799 in Frankrijk gebeurde.
Ook in Nederland en België had de Franse Revolutie grote gevolgen. Franse troepen brachten de revolutionaire ideeën mee en maakten een einde aan het oude feodale systeem in grote delen van Europa.
Veelgestelde vragen
Wanneer begon en eindigde de Franse Revolutie?
De Franse Revolutie begon in 1789 en eindigde in 1799. Het begin wordt vaak gemarkeerd door de bestorming van de Bastille op 14 juli 1789. Het einde viel samen met de staatsgreep van Napoleon Bonaparte in november 1799.
Waarom werd de Bastille bestormd?
De bestorming van de Bastille op 14 juli 1789 was een protestactie tegen de macht van koning Lodewijk XVI. De Bastille was een gevangenis die symbool stond voor koninklijke willekeur en onderdrukking. Het volk vreesde dat de koning zijn troepen zou inzetten tegen de opkomende volksbeweging.
Wat betekent de leuze liberté, égalité, fraternité?
Deze Franse leuze betekent vrijheid, gelijkheid en broederschap. Ze ontstond tijdens de Franse Revolutie en werd het motto van de nieuwe republiek. Tot op vandaag is het de officiële lijfspreuk van Frankrijk.
Wat was de Terreur tijdens de Franse Revolutie?
De Terreur was een bloedige fase van de Franse Revolutie, ruwweg tussen 1793 en 1794. Onder leiding van Robespierre werden duizenden mensen als vijanden van de revolutie beschouwd en terechtgesteld. De periode eindigde toen Robespierre zelf werd gearresteerd en onthoofd.
Wat had Napoleon Bonaparte met de Franse Revolutie te maken?
Napoleon Bonaparte maakte in 1799 een einde aan de revolutionaire periode door een staatsgreep te plegen. Hij greep de macht en werd later keizer van Frankrijk. Hoewel hij de revolutie formeel beëindigde, verspreidde hij veel revolutionaire ideeën verder over Europa via zijn militaire veroveringen.
Geef een reactie