Frankrijk heeft geen provincies. Wat je op een kaart van de Franse provincies ziet, zijn 18 regio’s en 101 departementen, de indeling zoals het Franse statistiekbureau die vaststelt op 1 januari 2026.
De provincies bestonden wel, tot de Franse Revolutie. Ze zijn toen vervangen door departementen, en die zijn er nog. Hieronder staat wat er precies gebeurd is, hoeveel regio’s en departementen er zijn, welke bij elkaar horen, en waarom je die oude provincienamen nog overal tegenkomt.
Heeft Frankrijk provincies?
Nee. Het woord province bestaat in Frankrijk niet als bestuurlijke eenheid. In het Nederlands wordt het wel gebruikt voor de Franse indeling, en daar begint de verwarring. Op de tien best vindbare Nederlandse pagina’s over dit onderwerp staat het zelden: slechts twee van de negen leesbare pagina’s zeggen het. De rest gebruikt het woord provincies in de titel en laat vervolgens een regiokaart zien.
Waar de provincies gebleven zijn
De chronologie die de Franse overheid zelf bijhoudt, zet er vijf data bij.
| Datum | Wat er gebeurde |
|---|---|
| 4 augustus 1789 | De “Nuit du 4 août” maakt een einde aan de privileges van de provinces, principautés, villes en communautés d’habitants |
| 29 september 1789 | Het rapport-Thouret over de verdeling van Frankrijk wordt gepresenteerd aan de Assemblée constituante |
| 22 december 1789 | De wet schept het departement, als een indeling van het grondgebied en niet als een nieuw bestuursorgaan |
| 26 februari 1790 | Frankrijk wordt verdeeld in 83 departementen |
| 3 september 1791 | De Grondwet legt vast: “son territoire est distribué en quatre-vingt-trois départements” |
Dat verklaart meteen waarom de ene site 1789 noemt en de andere 1790. Allebei klopt: de wet die het departement schiep is van 22 december 1789, de daadwerkelijke verdeling in 83 departementen van 26 februari 1790. Wie één van die twee jaartallen noemt en de andere weglaat, vertelt het halve verhaal.
Waarom je die oude namen nog overal ziet
Bourgogne, Normandië, Bretagne, de Elzas: die namen zijn niet toevallig blijven hangen. De chronologie van de Franse overheid zegt over de verdeling van 1790 letterlijk dat die is gemaakt “en respectant autant que possible les limites des anciennes provinces”: met respect voor de grenzen van de oude provincies, voor zover dat kon.
De nieuwe departementen zijn dus binnen de oude provinciegrenzen getekend, voor zover dat lukte. Daardoor is een oude provincienaam nog steeds bruikbaar om een gebied aan te duiden, ook al staat hij nergens meer als bestuurlijke eenheid. Twee van die namen zijn zelfs teruggekomen als naam van een regio: Normandie en Bretagne.
Regio of departement: wat lijkt op een Nederlandse provincie?
Hier lopen de Nederlandse pagina’s uiteen. De ene zet “provincies” gelijk aan de regio’s en toont de regiokaart; de andere schrijft dat het departement vergelijkbaar is met een Nederlandse provincie. Allebei is te verdedigen, en dat is precies waarom het verwarrend is.
Naar bestuurslaag lijkt het departement het meest op een Nederlandse provincie: het is de laag tussen de gemeente en de regio. Naar oppervlakte komt een regio dichter in de buurt: een Franse regio bestaat uit meerdere departementen. Wie zich op reis wil oriënteren, heeft aan de regiokaart genoeg; wie een plaats aan een bestuurlijke eenheid wil koppelen, heeft het departement nodig.
Hoeveel regio’s en departementen heeft Frankrijk?
De officiële telling komt uit de Code officiel géographique van INSEE, het Franse statistiekbureau. Op 1 januari 2026 telt die 18 regio’s en 101 departementen. Vijf van die regio’s liggen overzee: Guadeloupe, Martinique, Guyane, La Réunion en Mayotte. Die vijf tellen elk één departement.
Die peildatum is geen formaliteit. De regio’s zijn per 1 januari 2016 samengevoegd op grond van een wet van 16 januari 2015, waarbij het Europese deel van Frankrijk van 22 naar 13 regio’s ging. En per 1 januari 2026 is er opnieuw iets veranderd; zie verderop. Op geen van de negen leesbare pagina’s staat een bron of een peildatum bij het aantal.
Welke departementen horen bij welke regio?
Dit is de verdeling op 1 januari 2026, geteld uit de officiële bestanden van INSEE.
| Regio | Aantal departementen |
|---|---|
| Occitanie | 13 |
| Auvergne-Rhône-Alpes | 12 |
| Nouvelle-Aquitaine | 12 |
| Grand Est | 10 |
| Île-de-France | 8 |
| Bourgogne-Franche-Comté | 8 |
| Centre-Val de Loire | 6 |
| Provence-Alpes-Côte d’Azur | 6 |
| Normandie | 5 |
| Hauts-de-France | 5 |
| Pays de la Loire | 5 |
| Bretagne | 4 |
| Corse | 2 |
| Guadeloupe, Martinique, Guyane, La Réunion en Mayotte | elk 1 |
Occitanie telt er dertien, Corsica twee. Het aantal departementen verschilt dus sterk per regio. Wil je alleen de regio’s zien, dan staat dat overzicht in het artikel over de regio’s van Frankrijk op de kaart; het verschil tussen de twee lagen staat uitgelegd bij regio’s en departementen in Frankrijk.
Wat de departementnummers betekenen
Elk departement heeft een code. Twee groepen wijken daarbij af.
De twee Corsicaanse departementen hebben geen nummer maar de codes 2A en 2B. En de overzeese departementen hebben een code van drie cijfers, van 971 tot en met 976. Kom je zo’n code tegen, dan zit je dus op Corsica of overzee.
101 departementen, maar 100 besturen
Hier zit een verschil dat verwarring oplevert, en het staat op geen van de negen leesbare Nederlandse pagina’s. INSEE publiceert naast de lijst met departementen een tweede lijst: de collectiviteiten met departementale bevoegdheden. Die tweede lijst telt er 100, tegenover 101 departementen.
Dat komt doordat acht departementen geen eigen departementsraad hebben: 2A en 2B op Corsica, 67 en 68 in de Elzas, 75 in Parijs, en 972, 973 en 976 overzee. Hun taken zijn ondergebracht bij zes bijzondere besturen:
| Bestuur | Neemt de taken over van |
|---|---|
| Collectivité de Corse | de departementen 2A en 2B |
| Collectivité européenne d’Alsace | de departementen 67 en 68 |
| Ville de Paris | het departement 75 |
| Collectivité territoriale unique de La Martinique | het departement 972 |
| Collectivité territoriale unique de La Guyane | het departement 973 |
| Département-Région de Mayotte | het departement 976 |
INSEE telt daarnaast nog een zevende bestuur met departementale bevoegdheden: de Métropole de Lyon. Die neemt geen departement over, maar staat er als apart bestuur naast.
Voor een bezoeker verandert dit niets aan de kaart: de departementen staan er gewoon op. Het verklaart wel waarom je op de ene plek een ander aantal leest dan op de andere. Wie besturen telt komt op een ander getal uit dan wie gebieden telt, en geen van beide is fout.
Nieuw per 1 januari 2026: Mayotte heet sindsdien Département-Région de Mayotte, met de code 976R. INSEE schrijft daarover: “la collectivité territoriale de Mayotte, régie par l’article 73 de la Constitution, prend le nom de Département-Région de Mayotte et le code 976R au 1ᵉʳ janvier 2026”.
Wat je op een kaart van de Franse provincies ziet
Zoek je een provincies Frankrijk kaart, dan krijg je in de praktijk een van drie dingen, en het scheelt tijd als je van tevoren weet welke je nodig hebt.
Een regiokaart. De achttien regio’s als grote gekleurde vlakken. Dit is de laag die je krijgt als een kaart “provincies” belooft, en voor het kiezen van een streek is het de handigste.
Een departementenkaart. De 101 departementen, met hun code erbij. Die laag heb je nodig zodra je een plaats aan een departement wilt koppelen.
Een historische provinciekaart. De indeling van vóór de Revolutie, met Bourgogne, Normandië en de Elzas. Die bestaat, maar hij komt niet overeen met de huidige bestuurlijke indeling en je kunt er niet mee navigeren.
Controleer bij elke kaart dus twee dingen: welke laag staat erop, en van welke datum is hij. Dat tweede staat op geen van de negen leesbare pagina’s vermeld, terwijl juist deze indeling in 2016 en opnieuw in 2026 is veranderd.
Verder zoeken op streek
Weet je eenmaal in welke laag je kijkt, dan wordt de vraag concreter: waar ligt de streek waar ik heen ga. Er zijn aparte kaartoverzichten voor de Provence op de kaart, de Dordogne op de kaart, Normandië op de kaart en de Elzas op de kaart.
Twijfel je nog over de bestemming zelf, dan helpt het overzicht van de mooiste regio’s van Frankrijk verder, of het bredere overzicht van de gebieden en streken van Frankrijk op de kaart. En gaat het je puur om het aantal, dan staat dat apart uitgewerkt bij hoeveel provincies Frankrijk heeft.
Veelgestelde vragen
Hoeveel provincies heeft Frankrijk?
Geen. Frankrijk kent de provincie niet als bestuurlijke eenheid. De historische provincies zijn met de Franse Revolutie vervangen door departementen. Op 1 januari 2026 telt Frankrijk volgens het Franse statistiekbureau 18 regio’s en 101 departementen.
Wanneer zijn de Franse provincies afgeschaft?
In stappen. Op 4 augustus 1789 verloren de provincies hun privileges, op 22 december 1789 schiep de wet het departement, en op 26 februari 1790 werd Frankrijk verdeeld in 83 departementen. Daarom noemt de ene bron 1789 en de andere 1790.
Wat lijkt in Frankrijk het meest op een Nederlandse provincie?
Naar bestuurslaag het departement: dat zit tussen de gemeente en de regio in. Naar oppervlakte de regio, want een regio bestaat uit meerdere departementen.
Waarom bestaan namen als Bourgogne en Normandië dan nog?
Omdat de departementsgrenzen in 1790 zijn getrokken met respect voor de grenzen van de oude provincies, voor zover dat mogelijk was. De namen bleven daardoor bruikbaar om een gebied aan te duiden, en twee ervan zijn teruggekeerd als naam van een regio: Normandie en Bretagne.
Wat staat er eigenlijk op een provincies Frankrijk kaart?
Een van drie lagen: de achttien regio’s, de 101 departementen, of de historische indeling van voor de Revolutie. Die drie vallen niet samen. Kijk daarom eerst welke laag een kaart toont en van welke datum hij is.
Waarom lees ik overal een ander aantal departementen?
Omdat het ene getal alleen het Europese deel telt en het andere ook de overzeese departementen. En omdat INSEE 101 departementen telt maar 100 collectiviteiten met departementale bevoegdheden: acht departementen hebben geen eigen departementsraad.
