Waarom de ene fles Bourgogne veel duurder is dan de andere, ligt niet aan de druif maar aan het perceel. In de Bourgogne is elk stukje wijngaard apart afgebakend en geregistreerd, en die percelen heten climats. Er zijn er 1.247, en samen staan ze sinds 2015 op de werelderfgoedlijst.
De naam op het etiket vertelt je precies om welk perceel het gaat, en in welke klasse dat perceel valt. Wie dat systeem doorheeft, leest een Bourgogne-etiket als een adres. De Bourgogne geldt als het archetype van wijngaarden waar de smaak aan het perceel hangt, en dat maakt hem een buitenbeentje tussen de wijnstreken van Frankrijk. Hieronder eerst waar de streek ligt, dan hoe het systeem werkt, en tot slot hoe ver het rijden is.
Waar de Bourgogne ligt
De wijngaarden liggen op twee hellingen: de côte de Nuits en de côte de Beaune. Samen strekken die zich uit over 50 kilometer, van ten zuiden van Dijon tot aan de Maranges. Het is dus geen groot aaneengesloten gebied maar een smalle strook, en dat verklaart al een deel van de prijzen: er is simpelweg weinig van. Op de kaart met alle wijnstreken van Frankrijk zie je in één blik hoe smal die strook is naast de rest, en wie eerst het grotere plaatje wil, vindt dat bij de bekendste Franse wijnstreken.
Waarom het perceel de prijs bepaalt
Een climat is een precies afgebakend stuk wijngaard. Wat het onderscheidt van het perceel ernaast is de combinatie van geologie, ligging en druif, en dat verschil is door de eeuwen heen door mensenwerk vastgelegd en benoemd naar de wijn die eruit komt.
De bodem is klei- en kalkhoudend, en de samenstelling wisselt sterk over korte afstand. Dat is de kern van het hele systeem: twee wijngaarden die aan elkaar grenzen, staan niet op dezelfde grond.
Twee druiven, en verder alleen de grond
De crus uit die lappendeken komen uit maar twee druivenrassen: pinot noir en chardonnay. Dat is de kortste verklaring die er is. Omdat de druif overal dezelfde is, komt elk smaakverschil van de plek, en daarom wordt in de Bourgogne het perceel gewaardeerd en niet het merk. Welke rassen elders in Frankrijk staan, vind je in ons overzicht van de belangrijkste wijnstreken en druivensoorten.
Wil je zulke wijngaarden zelf zien, in de Bourgogne of elders in het land, dan staat bij de mooiste wijngaarden van Frankrijk waar je daarvoor terechtkunt.
Wat premier cru en grand cru betekenen
Hier komt de Franse overheid in beeld. De INAO, het instituut dat over de herkomstbenamingen gaat, registreert de percelen en gebruikt daarbij letterlijk het woord climat voor wat elders een lieu-dit heet. Binnen één appellation zijn losse climats geklasseerd als premier cru of als grand cru.
Een voorbeeld van de INAO zelf maakt het concreet. De appellation Morey-Saint-Denis, in de côte de Nuits, omvat 20 climats die zijn geklasseerd als premier cru en 4 die zijn geklasseerd als grand cru. Eén appellation, twee klassen, en daarbinnen de afzonderlijke percelen.
Hoe fijnmazig het is
De registratie gaat verder dan de meeste mensen verwachten. Elke climat staat per kleur apart in het register. Aloxe-Corton premier cru Clos du Chapitre rouge en Aloxe-Corton premier cru Clos du Chapitre blanc zijn twee verschillende producten in dat register.
Dat verklaart ook waarom een Bourgogne-etiket vaak zo lang is. Er staat achtereenvolgens de appellation, de klasse en de naam van het perceel. Hoe verder je in die reeks komt, hoe kleiner het stuk grond waar de fles vandaan komt. Andere Franse streken werken met hun eigen indeling, zoals de Beaujolais ten noorden van Lyon en de noordelijkste wijnstreek van Frankrijk.
Waarom de Bourgogne werelderfgoed is
De climats staan sinds 2015 op de werelderfgoedlijst, op twee criteria. Het beschermde kerngebied beslaat 13.219 hectare, met daaromheen een bufferzone van 50.011 hectare.
Wat er precies is ingeschreven, bestaat uit twee delen. Het eerste zijn de wijnpercelen met de bijbehorende bedrijven, de dorpen en de stad Beaune. Het tweede is het historische centrum van Dijon, omdat daar het bestuur zat dat het systeem van climats heeft gevormd.
Dat systeem is niet nieuw. Het gaat terug tot de vroege middeleeuwen, onder invloed van de benedictijnen, de cisterciënzers en de hertogen van Bourgondië. Eeuwenlang perceel voor perceel benoemen, dat is wat er op de lijst staat.
Ook zonder verstand van wijn
Je hoeft geen wijnkenner te zijn om hier iets te zoeken te hebben. Twee van de plekken die in dit verhaal steeds terugkomen zijn gewoon steden waar je een dag doorbrengt: Beaune, dat binnen het beschermde gebied valt, en Dijon, waarvan het historische centrum zelf op de lijst staat. Zoek je meer van dat soort bestemmingen, dan is ons overzicht van de mooiste steden van Frankrijk een goed vertrekpunt, en voor kleinere plaatsen de mooiste dorpen van Frankrijk. Wil je er een route omheen bouwen, dan zie je op de kaart met bezienswaardigheden wat er verder in de buurt ligt.
Hoe ver is het rijden?
Hieronder vier plaatsen in de streek, van noord naar zuid, met de afstand en de rijtijd vanaf Amsterdam.
| Plaats | Afstand vanaf Amsterdam | Rijtijd |
|---|---|---|
| Chablis | 628 km | 7 u 11 |
| Dijon | 727 km | 7 u 51 |
| Beaune | 768 km | 8 u 09 |
| Mâcon | 848 km | 8 u 53 |
Van Chablis tot Mâcon zit ruim tweehonderd kilometer verschil, en zelfs het zuidelijkste punt blijft onder de negen uur. De hele streek is daarmee te doen in één rijdag, wat de Bourgogne tot een logische tussenstop maakt op weg naar het zuiden. Of dat ook het juiste seizoen is, hangt af van de streek: dat staat in ons overzicht van het weer in Frankrijk per regio.
Blijf je langer dan die ene nacht, dan zit je hier midden tussen de wijngaarden. Wat dat aan onderdak oplevert, staat bij vakantiehuizen in een wijnregio.
Veelgestelde vragen
Wat is een climat in de Bourgogne?
Een precies afgebakend stuk wijngaard, onderscheiden van het perceel ernaast door geologie, ligging en druif. Er zijn er 1.247, en ze zijn gerangschikt binnen het systeem van herkomstbenamingen.
Waarom verschillen Bourgognewijnen zo sterk in prijs?
Omdat de prijs aan het perceel hangt en niet aan de druif. Er zijn maar twee druivenrassen, pinot noir en chardonnay, dus het verschil komt van de grond. Percelen die als premier cru of grand cru zijn geklasseerd, staan hoger in het systeem dan de rest.
Wat is het verschil tussen premier cru en grand cru?
Het zijn twee klassen waarin losse percelen binnen een appellation kunnen vallen. Bij de appellation Morey-Saint-Denis bijvoorbeeld zijn 20 climats geklasseerd als premier cru en 4 als grand cru.
Waarom is de Bourgogne werelderfgoed?
Vanwege de climats, sinds 2015, op twee criteria. Het kerngebied is 13.219 hectare groot. Ingeschreven zijn de wijnpercelen met de dorpen en de stad Beaune, plus het historische centrum van Dijon.
Hoe ver is de Bourgogne vanaf Nederland?
Vanaf Amsterdam is het 628 kilometer naar Chablis en 848 kilometer naar Mâcon, ofwel ruim zeven tot bijna negen uur rijden. De hele streek ligt binnen één rijdag.
Welke druiven groeien er in de Bourgogne?
Twee: pinot noir en chardonnay.
Lees ook
